Trang chủ›Kiến thức›Kế toán cơ bản
KIẾN THỨC KẾ TOÁN • NGƯỜI MỚI BẮT ĐẦU

Kế toán cơ bản cho người mới: học gì, học theo thứ tự nào để không bị rối

Nhiều người bỏ cuộc vì học lẫn lộn lý thuyết, phần mềm và thuế cùng lúc. Trang này chia kế toán cơ bản thành bốn cấp rõ ràng để bạn biết mình đang ở đâu và nên học gì tiếp theo.

Cập nhật 28/10/2026Đọc khoảng 6 phútDành cho người mới, sinh viên, người chuyển nghề
Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn Kế toán Khang HàCập nhật: 28/10/2026Căn cứ: Luật Kế toán 2015, Thông tư 99/2025/TT-BTC (áp dụng từ 01/01/2026) — đối chiếu văn bản hiện hành
Tự đánh giá

Bạn đang ở đâu trên bản đồ?

Chọn tình huống gần nhất với bạn.

Nếu

Bạn chưa từng học kế toán hoặc đã quên gần hết

→ Bắt đầu từ cấp 1: nền tảng và nguyên lý
Nếu

Bạn biết lý thuyết nhưng chưa làm trên chứng từ

→ Chuyển sang cấp 2–3: hạch toán và báo cáo
Nếu

Bạn đã đi làm, cần xử lý thuế cho công ty

→ Tập trung cấp 3–4: tờ khai và quyết toán
Nếu

Bạn có cửa hàng nhỏ, cần tự ghi sổ

→ Học riêng nhóm kế toán hộ kinh doanh
Lộ trình 4 cấp

Từ con số 0 đến làm được việc

Mỗi cấp có đầu ra rõ ràng, giúp bạn biết khi nào nên sang bước tiếp theo.

Cấp 1

Nền tảng

Hiểu kế toán đo lường và ghi nhận điều gì.

  • Tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu
  • Phương trình kế toán
  • Chứng từ kế toán là gì
Cấp 2

Hạch toán

Biến nghiệp vụ thành bút toán và sổ sách.

  • Hệ thống tài khoản
  • Định khoản nghiệp vụ mua – bán
  • Sổ cái, bảng cân đối phát sinh
Cấp 3

Báo cáo & thuế

Tổng hợp số liệu và làm việc với cơ quan thuế.

  • Báo cáo tài chính cơ bản
  • Tờ khai GTGT, TNCN
  • Quyết toán năm
Cấp 4

Thực chiến

Vận hành trọn một kỳ kế toán.

  • Phần mềm kế toán và Excel
  • Rà soát, đối chiếu số liệu
  • Làm việc với hồ sơ doanh nghiệp thật
Chế độ kế toán đang áp dụng

Mỗi loại đơn vị dùng một khung kế toán khác nhau

Trước khi học tài khoản và sổ sách, cần biết đơn vị của bạn thuộc nhóm nào.

Đối tượngVăn bản thường dùngĐặc điểmLưu ý
Doanh nghiệp nói chungThông tư 99/2025/TT-BTC, áp dụng từ 1/1/2026, thay Thông tư 200/2014/TT-BTCHệ thống tài khoản, chứng từ, sổ sách và báo cáo tài chính có cập nhật so với bản cũDoanh nghiệp nên đối chiếu năm tài chính bắt đầu áp dụng
Doanh nghiệp siêu nhỏTheo các bản tin pháp luật: Thông tư 58/2026/TT-BTC, thay Thông tư 132/2018/TT-BTC, áp dụng từ 1/7/2026Chế độ giản lược hơn, báo cáo tài chính còn hai mẫu; có thể không bắt buộc kế toán trưởngCần xác nhận lại bằng văn bản gốc khi áp dụng
Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanhThông tư 152/2025/TT-BTC, áp dụng từ 1/1/2026Sổ kế toán chia theo nhóm doanh thu và nghĩa vụ thuế; nhóm doanh thu thấp chỉ cần sổ doanh thuXem mẫu sổ sách hộ kinh doanh
Đơn vị hành chính sự nghiệpChế độ kế toán riêng cho khu vực côngKhác biệt lớn về tài khoản và báo cáoXem khóa kế toán hành chính sự nghiệp
Bản đồ tài khoản

Những tài khoản người mới học nên nắm trước

NhómTài khoản thường gặpGhi nhận gì
Tài sản ngắn hạn111 Tiền mặt, 112 Tiền gửi ngân hàng, 131 Phải thu khách hàng, 133 Thuế GTGT được khấu trừ, 156 Hàng hóaTiền, công nợ phải thu, thuế đầu vào, hàng tồn kho
Nợ phải trả331 Phải trả người bán, 333 Thuế và các khoản phải nộp, 334 Phải trả người lao động, 338 Phải trả khácCông nợ phải trả, thuế, lương, các khoản khác
Vốn chủ sở hữu411 Vốn góp của chủ sở hữu, 421 Lợi nhuận sau thuế chưa phân phốiVốn góp và kết quả kinh doanh được giữ lại
Doanh thu và chi phí511 Doanh thu, 632 Giá vốn, 642 Chi phí quản lý, 911 Xác định kết quảPhát sinh trong kỳ, kết chuyển cuối kỳ
Ví dụ minh họa

Hạch toán một lần mua và một lần bán hàng

Ví dụ minh họa (số liệu giả định). Một cửa hàng mua hàng hóa giá chưa thuế 10 triệu đồng, thuế GTGT 10%, trả bằng chuyển khoản, nhập kho.

  • Nợ TK 156 (Hàng hóa): 10.000.000
  • Nợ TK 133 (Thuế GTGT được khấu trừ): 1.000.000
  • Có TK 112 (Tiền gửi ngân hàng): 11.000.000

Sau đó bán lô hàng này giá chưa thuế 14 triệu đồng, thuế 10%, khách chuyển khoản:

  • Nợ TK 112: 15.400.000; Có TK 511 (Doanh thu): 14.000.000; Có TK 333 (Thuế GTGT phải nộp): 1.400.000.
  • Đồng thời ghi giá vốn: Nợ TK 632: 10.000.000; Có TK 156: 10.000.000.

Kết quả: doanh thu 14 triệu đồng trừ giá vốn 10 triệu đồng, lãi gộp 4 triệu đồng. Thuế GTGT phải nộp là 1,4 – 1,0 = 0,4 triệu đồng.

Số hiệu tài khoản có thể điều chỉnh theo từng chế độ kế toán áp dụng. Hãy đối chiếu hệ thống tài khoản của chế độ doanh nghiệp bạn đang dùng.

Phòng tránh

Năm lỗi người mới học kế toán hay gặp

Học thuộc tài khoản nhưng không hiểu nghiệp vụ

Nên bắt đầu từ chứng từ và câu hỏi giao dịch này làm tài sản hay chi phí thay vì học thuộc định khoản.

Ghi sổ không có chứng từ gốc

Mọi bút toán cần có hóa đơn, phiếu thu chi hoặc hợp đồng đi kèm để giải trình khi cần.

Nhầm giữa thu tiền và ghi nhận doanh thu

Doanh thu ghi nhận theo thời điểm chuyển giao quyền kiểm soát hàng hóa, dịch vụ chứ không chỉ theo ngày nhận tiền.

Quên đối chiếu công nợ và quỹ

Cuối tháng nên đối chiếu sổ quỹ với tiền thực tế và đối chiếu công nợ với đối tác.

Không cập nhật chế độ kế toán mới

Chế độ doanh nghiệp từ 2026 có thay đổi; người đang đi làm cần xem lại biểu mẫu và tài khoản.

Lộ trình nội dung

Bài con về kế toán cơ bản sẽ biên soạn

Danh sách chủ đề đang lên kế hoạch, sẽ bổ sung vào thư viện kiến thức kế toán thuế:

  • Kế toán kho hàng và hàng tồn kho: phiếu nhập, phiếu xuất, kiểm kê.
  • Kế toán tiền mặt và tiền gửi ngân hàng.
  • Khấu hao tài sản cố định: các phương pháp và cách tính.
  • Lương, bảo hiểm và các khoản trích theo lương.
  • Bút toán kết chuyển cuối kỳ và lập báo cáo tài chính cơ bản.
  • Cách đọc bảng cân đối kế toán cho chủ doanh nghiệp nhỏ.

Muốn học thực hành 1 kèm 1, xem khóa đào tạo kế toán, thực hành phần mềm MISA và cập nhật Thông tư 99. Muốn hỏi lộ trình phù hợp, liên hệ.

Học kế toán cơ bản mất bao lâu?
Tùy nền tảng và thời gian luyện tập. Quan trọng là học theo thứ tự và làm trên chứng từ thực, thay vì chỉ đọc lý thuyết.
Không giỏi toán có học được không?
Kế toán chủ yếu dùng phép tính cơ bản và tư duy logic. Điều cần nhiều hơn là sự cẩn thận và thói quen kiểm tra số liệu.
Nên học phần mềm kế toán trước hay lý thuyết trước?
Nên nắm nền tảng hạch toán trước để hiểu vì sao phần mềm đưa ra kết quả đó, sau đó học phần mềm để làm nhanh.
Thông tư 99/2025 ảnh hưởng gì đến người mới?
Đây là chế độ kế toán doanh nghiệp áp dụng từ 01/01/2026. Người mới nên học theo hệ thống tài khoản và biểu mẫu đang có hiệu lực; đối chiếu văn bản hiện hành.
Người mới nên học kế toán bắt đầu từ đâu?
Nên bắt đầu từ chứng từ, tài khoản cơ bản và cách ghi sổ, sau đó làm các nghiệp vụ mua bán đơn giản trước khi sang thuế và báo cáo tài chính. Học cùng dữ liệu thực hành sẽ nhanh hơn chỉ đọc lý thuyết.
Thông tư 99/2025 có thay Thông tư 200 không?
Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, chế độ kế toán doanh nghiệp mới áp dụng từ 1/1/2026 và thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC. Doanh nghiệp nhỏ có thể áp dụng chế độ riêng; hãy xem văn bản gốc và năm tài chính áp dụng của đơn vị.
Hộ kinh doanh cần ghi sổ kế toán gì?
Theo Thông tư 152/2025/TT-BTC, sổ kế toán của hộ kinh doanh tùy theo nhóm doanh thu và nghĩa vụ thuế; hộ có doanh thu thấp thường chỉ cần sổ theo dõi doanh thu. Xem mẫu sổ trong mục mẫu biểu và đối chiếu quy định hiện hành.
Kế toán viên cần biết Excel đến mức nào?
Cần thành thạo hàm cơ bản, bảng tổng hợp, đối chiếu dữ liệu và lập bảng tính công nợ, kho, lương. Excel là công cụ kiểm tra số liệu ngay cả khi đơn vị dùng phần mềm kế toán.
Tự kiểm tra

Bạn đã sẵn sàng đi làm khi làm được 6 việc này

Nếu còn 2 việc chưa chắc, hãy luyện thêm trên chứng từ thật trước khi ứng tuyển.

  • Đọc hiểu được một hóa đơn và xác định nội dung nghiệp vụ
  • Định khoản đúng 10 nghiệp vụ mua – bán – thu – chi cơ bản
  • Lập được bảng cân đối phát sinh và đối chiếu với sổ cái
  • Biết điền tờ khai GTGT từ bảng kê hóa đơn
  • Dùng Excel để lọc, đối chiếu, tổng hợp số liệu
  • Hiểu thông điệp chính của một báo cáo tài chính đơn giản
Giải đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp

Học kế toán cơ bản mất bao lâu?
Tùy nền tảng và thời gian luyện tập. Quan trọng là học theo thứ tự và làm trên chứng từ thực, thay vì chỉ đọc lý thuyết.
Không giỏi toán có học được không?
Kế toán chủ yếu dùng phép tính cơ bản và tư duy logic. Điều cần nhiều hơn là sự cẩn thận và thói quen kiểm tra số liệu.
Nên học phần mềm kế toán trước hay lý thuyết trước?
Nên nắm nền tảng hạch toán trước để hiểu vì sao phần mềm đưa ra kết quả đó, sau đó học phần mềm để làm nhanh.
Thông tư 99/2025 ảnh hưởng gì đến người mới?
Đây là chế độ kế toán doanh nghiệp áp dụng từ 01/01/2026. Người mới nên học theo hệ thống tài khoản và biểu mẫu đang có hiệu lực; đối chiếu văn bản hiện hành.
Kết nối cùng Khang Hà

Cần người rà soát giúp tình huống của bạn?

Gửi thông tin cơ bản, Khang Hà sẽ phản hồi để xác định bước cần làm trước. Nội dung website mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn cho từng trường hợp.

Hotline: 0865.304.137

72/28 Y Nuê, phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk

ketoankhangha.com · Fanpage: Daykemketoanbmt

Đội ngũ Kế toán Khang Hà tư vấn khóa học kế toán thực hành và dịch vụ kế toán thuế trên toàn quốc

Nhận tư vấn từ Khang Hà

Để lại thông tin, Khang Hà gọi lại để trao đổi nội dung, lịch và chi phí phù hợp.