Thuế TNCN: giảm trừ gia cảnh, biểu thuế và quyết toán cho người lao động
Thuế thu nhập cá nhân ảnh hưởng đến cả người đi làm lẫn doanh nghiệp trả lương. Bài viết tóm lược thu nhập chịu thuế, giảm trừ, biểu thuế và khi nào cần quyết toán.
Thuế thu nhập cá nhân ảnh hưởng đến cả người đi làm lẫn doanh nghiệp trả lương. Bài viết tóm lược thu nhập chịu thuế, giảm trừ, biểu thuế và khi nào cần quyết toán.
Gồm thu nhập từ kinh doanh, tiền lương – tiền công, đầu tư vốn, chuyển nhượng vốn hoặc bất động sản, bản quyền, nhượng quyền thương mại, trúng thưởng, thừa kế và quà tặng theo quy định. Một số khoản như phụ cấp, trợ cấp có mức không chịu thuế theo văn bản hướng dẫn.
Thu nhập tính thuế = thu nhập chịu thuế − các khoản miễn thuế − các khoản giảm trừ. Sau đó áp biểu thuế lũy tiến từng phần: mỗi phần thu nhập nằm trong một bậc chịu thuế suất của bậc đó, không áp một thuế suất cho toàn bộ.
Doanh nghiệp trả lương phải khấu trừ thuế trước khi chi trả, nộp thay vào ngân sách và cấp chứng từ khấu trừ khi người lao động yêu cầu. Với khoản chi trả cho cá nhân không ký hợp đồng lao động, mức khấu trừ thường là tỷ lệ cố định trên khoản chi từ ngưỡng quy định (kiểm tra ngưỡng, tỷ lệ hiện hành); cá nhân có thể dùng cam kết thu nhập thấp theo mẫu để không bị khấu trừ khi đủ điều kiện.
Người lao động ký hợp đồng từ 3 tháng trở lên tại một nơi duy nhất thường có thể ủy quyền quyết toán cho doanh nghiệp. Người có thu nhập ở nhiều nơi, hoặc có thu nhập khác cần tự quyết toán. Hồ sơ gồm tờ khai quyết toán, chứng từ khấu trừ, bảng kê người phụ thuộc và chứng từ khoản giảm trừ khác.
Khi số thuế đã khấu trừ hoặc tạm nộp lớn hơn số phải nộp sau quyết toán, cá nhân được chọn nhận hoàn hoặc bù trừ vào kỳ sau. Điều kiện và hồ sơ hoàn nên được kiểm tra cùng với thông tin tài khoản nhận tiền.
Mỗi phần thu nhập chỉ chịu thuế suất của bậc chứa phần đó.
| Bậc | Thu nhập tính thuế/tháng (tham khảo) | Thuế suất |
|---|---|---|
| 1 | Đến 10 triệu đồng | 5% |
| 2 | Trên 10 đến 30 triệu đồng | 10% |
| 3 | Trên 30 đến 60 triệu đồng | 20% |
| 4 | Trên 60 đến 100 triệu đồng | 30% |
| 5 | Trên 100 triệu đồng | 35% |
Bảng tham khảo theo luật sửa đổi; thời điểm áp dụng và hướng dẫn chi tiết cần đối chiếu văn bản hiện hành.
Thu nhập chịu thuế trừ khoản miễn thuế và giảm trừ.
Người mà cá nhân có trách nhiệm nuôi dưỡng và đã được đăng ký hợp lệ.
Thuế bị trừ ngay khi chi trả thu nhập.
Người lao động nhờ doanh nghiệp quyết toán thuế thay.
Mã dùng để kê khai thuế, đồng thời gắn với người phụ thuộc.
Đây là các nhầm lẫn phổ biến khi tự xử lý hồ sơ. Kiểm tra lại trước khi nộp.
Chọn đúng hướng hỗ trợ cho tình huống của bạn.
Thuế TNCN thay đổi nhiều nhất trong nhóm thuế. Bảng dưới đây tách rõ phần đã áp dụng cho kỳ tính thuế 2026 và phần của năm 2025.
| Nội dung | Căn cứ | Điểm cần nhớ | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Luật Thuế TNCN mới | Luật số 109/2025/QH15, hiệu lực từ 1/7/2026 | Một số quy định về thu nhập từ kinh doanh, tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026 | Cần phân biệt thời điểm hiệu lực của luật và kỳ tính thuế được áp dụng |
| Mức giảm trừ gia cảnh | Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, ban hành 17/10/2025 | Từ kỳ tính thuế 2026: 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân, 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc | Quyết toán thuế năm 2025 vẫn áp dụng mức cũ (11 triệu và 4,4 triệu đồng/tháng) |
| Biểu thuế lũy tiến | Luật 109/2025/QH15 (Điều 9) | Từ 7 bậc xuống 5 bậc: 5%, 10%, 20%, 30%, 35%, theo mốc thu nhập tính thuế tháng 10, 30, 60, 100 triệu đồng | Xem công cụ tính lương Gross – Net để thử số liệu |
| Kinh doanh cá nhân | Luật 109/2025/QH15; Nghị định 68/2026/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP | Hộ, cá nhân kinh doanh được trừ chi phí khi tính thuế; doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống không phải nộp TNCN | Xem chuyên mục thuế hộ kinh doanh |
| Quyết toán | Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15; Nghị định 252/2026/NĐ-CP | Cá nhân trực tiếp quyết toán nộp hồ sơ chậm nhất ngày cuối của tháng thứ 4 kể từ khi kết thúc năm dương lịch | Mốc cho từng đối tượng xem thêm ở lịch nộp thuế |
Ví dụ minh họa (số liệu giả định, không phải khách hàng thật). Một nhân viên văn phòng có thu nhập chịu thuế trong tháng là 25 triệu đồng sau khi đã trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc, có 1 người phụ thuộc đã đăng ký đúng thủ tục.
Nếu quên đăng ký người phụ thuộc, thu nhập tính thuế tăng thêm 6,2 triệu đồng và thuế bị trích nhiều hơn trong năm. Phần này có thể được điều chỉnh khi quyết toán nếu hồ sơ người phụ thuộc đầy đủ.
Ví dụ chỉ để minh họa cách tính. Thu nhập chịu thuế, các khoản được trừ và điều kiện người phụ thuộc cần đối chiếu theo văn bản hiện hành và hồ sơ thực tế.
Danh sách chủ đề đang lên kế hoạch, sẽ bổ sung vào thư viện kiến thức kế toán thuế:
Khi cần làm hồ sơ cho nhiều người lao động hoặc hoàn thuế sau quyết toán, xem dịch vụ hoàn thuế TNCN và quyết toán TNCN. Doanh nghiệp muốn khấu trừ và kê khai đúng hằng tháng có thể xem báo cáo thuế hằng tháng, quý. Để biết cách làm việc và chi phí, xem quy trình hoặc liên hệ trực tiếp.
Gửi thông tin cơ bản, Khang Hà sẽ phản hồi để xác định bước cần làm trước. Nội dung website mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn cho từng trường hợp.
Hotline: 0865.304.137
72/28 Y Nuê, phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk
ketoankhangha.com · Fanpage: Daykemketoanbmt

Để lại thông tin, Khang Hà gọi lại để trao đổi nội dung, lịch và chi phí phù hợp.