Trang chủ›Kiến thức›Thuế TNCN
KIẾN THỨC THUẾ • THU NHẬP CÁ NHÂN

Thuế TNCN: giảm trừ gia cảnh, biểu thuế và quyết toán cho người lao động

Thuế thu nhập cá nhân ảnh hưởng đến cả người đi làm lẫn doanh nghiệp trả lương. Bài viết tóm lược thu nhập chịu thuế, giảm trừ, biểu thuế và khi nào cần quyết toán.

Cập nhật 28/10/2026Đọc khoảng 8 phútDành cho người lao động, kế toán tiền lương
Biên soạn: Đội ngũ chuyên môn Kế toán Khang HàCập nhật: 28/10/2026Căn cứ: Luật Thuế TNCN (sửa đổi) năm 2025 và nghị quyết về giảm trừ gia cảnh — đối chiếu văn bản hiện hành
15,5 triệuMức giảm trừ gia cảnh cho bản thân mỗi tháng theo nghị quyết áp dụng từ kỳ tính thuế 2026.
6,2 triệuMức giảm trừ mỗi người phụ thuộc mỗi tháng, cần đăng ký đúng hồ sơ.
5 bậcBiểu thuế lũy tiến từng phần theo luật sửa đổi, áp dụng từ thời điểm luật quy định.
31/3 và 30/4Hạn quyết toán thường nhắc: doanh nghiệp trả thu nhập khoảng 31/3; cá nhân tự quyết toán khoảng 30/4.

Những khoản thu nhập chịu thuế TNCN

Gồm thu nhập từ kinh doanh, tiền lương – tiền công, đầu tư vốn, chuyển nhượng vốn hoặc bất động sản, bản quyền, nhượng quyền thương mại, trúng thưởng, thừa kế và quà tặng theo quy định. Một số khoản như phụ cấp, trợ cấp có mức không chịu thuế theo văn bản hướng dẫn.

Các khoản giảm trừ khi tính thuế từ tiền lương

  • Giảm trừ bản thân và người phụ thuộc: mức theo nghị quyết hiện hành; người phụ thuộc phải đăng ký mã số thuế và nộp hồ sơ chứng minh.
  • Bảo hiểm bắt buộc người lao động đóng (BHXH, BHYT, BHTN).
  • Đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học theo điều kiện luật.

Cách tính thuế từ tiền lương, tiền công

Thu nhập tính thuế = thu nhập chịu thuế − các khoản miễn thuế − các khoản giảm trừ. Sau đó áp biểu thuế lũy tiến từng phần: mỗi phần thu nhập nằm trong một bậc chịu thuế suất của bậc đó, không áp một thuế suất cho toàn bộ.

Khấu trừ thuế tại nguồn

Doanh nghiệp trả lương phải khấu trừ thuế trước khi chi trả, nộp thay vào ngân sách và cấp chứng từ khấu trừ khi người lao động yêu cầu. Với khoản chi trả cho cá nhân không ký hợp đồng lao động, mức khấu trừ thường là tỷ lệ cố định trên khoản chi từ ngưỡng quy định (kiểm tra ngưỡng, tỷ lệ hiện hành); cá nhân có thể dùng cam kết thu nhập thấp theo mẫu để không bị khấu trừ khi đủ điều kiện.

Quyết toán thuế TNCN: ai phải làm, ai được ủy quyền?

Người lao động ký hợp đồng từ 3 tháng trở lên tại một nơi duy nhất thường có thể ủy quyền quyết toán cho doanh nghiệp. Người có thu nhập ở nhiều nơi, hoặc có thu nhập khác cần tự quyết toán. Hồ sơ gồm tờ khai quyết toán, chứng từ khấu trừ, bảng kê người phụ thuộc và chứng từ khoản giảm trừ khác.

Khi nào được hoàn thuế TNCN?

Khi số thuế đã khấu trừ hoặc tạm nộp lớn hơn số phải nộp sau quyết toán, cá nhân được chọn nhận hoàn hoặc bù trừ vào kỳ sau. Điều kiện và hồ sơ hoàn nên được kiểm tra cùng với thông tin tài khoản nhận tiền.

Biểu thuế tham khảo

Biểu thuế lũy tiến 5 bậc

Mỗi phần thu nhập chỉ chịu thuế suất của bậc chứa phần đó.

BậcThu nhập tính thuế/tháng (tham khảo)Thuế suất
1Đến 10 triệu đồng5%
2Trên 10 đến 30 triệu đồng10%
3Trên 30 đến 60 triệu đồng20%
4Trên 60 đến 100 triệu đồng30%
5Trên 100 triệu đồng35%

Bảng tham khảo theo luật sửa đổi; thời điểm áp dụng và hướng dẫn chi tiết cần đối chiếu văn bản hiện hành.

Thuật ngữ cần nắm

Giải thích ngắn gọn các khái niệm hay gặp

Thu nhập tính thuế

Thu nhập chịu thuế trừ khoản miễn thuế và giảm trừ.

Người phụ thuộc

Người mà cá nhân có trách nhiệm nuôi dưỡng và đã được đăng ký hợp lệ.

Khấu trừ tại nguồn

Thuế bị trừ ngay khi chi trả thu nhập.

Ủy quyền quyết toán

Người lao động nhờ doanh nghiệp quyết toán thuế thay.

Mã số thuế cá nhân

Mã dùng để kê khai thuế, đồng thời gắn với người phụ thuộc.

Tránh sai sót

Những lỗi thường gặp

Đây là các nhầm lẫn phổ biến khi tự xử lý hồ sơ. Kiểm tra lại trước khi nộp.

  • Không đăng ký người phụ thuộc đúng hạn. Có thể mất quyền giảm trừ trong kỳ liên quan.
  • Nghĩ có hợp đồng thử việc là được ủy quyền quyết toán. Cần đúng điều kiện về loại hợp đồng và nơi làm việc.
  • Áp một thuế suất cho cả khoản thu nhập. Biểu thuế là lũy tiến từng phần.
  • Quên chứng từ khấu trừ khi đi làm nhiều nơi. Khó tự quyết toán, dễ sai số liệu.
  • Chậm trả hồ sơ quyết toán vì chờ cuối cùng. Dễ bị phạt chậm nộp.
Cập nhật 2025 – 2026

Thuế TNCN: các mốc thay đổi cần nhớ

Thuế TNCN thay đổi nhiều nhất trong nhóm thuế. Bảng dưới đây tách rõ phần đã áp dụng cho kỳ tính thuế 2026 và phần của năm 2025.

Nội dungCăn cứĐiểm cần nhớLưu ý
Luật Thuế TNCN mớiLuật số 109/2025/QH15, hiệu lực từ 1/7/2026Một số quy định về thu nhập từ kinh doanh, tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026Cần phân biệt thời điểm hiệu lực của luật và kỳ tính thuế được áp dụng
Mức giảm trừ gia cảnhNghị quyết 110/2025/UBTVQH15, ban hành 17/10/2025Từ kỳ tính thuế 2026: 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân, 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộcQuyết toán thuế năm 2025 vẫn áp dụng mức cũ (11 triệu và 4,4 triệu đồng/tháng)
Biểu thuế lũy tiếnLuật 109/2025/QH15 (Điều 9)Từ 7 bậc xuống 5 bậc: 5%, 10%, 20%, 30%, 35%, theo mốc thu nhập tính thuế tháng 10, 30, 60, 100 triệu đồngXem công cụ tính lương Gross – Net để thử số liệu
Kinh doanh cá nhânLuật 109/2025/QH15; Nghị định 68/2026/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CPHộ, cá nhân kinh doanh được trừ chi phí khi tính thuế; doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống không phải nộp TNCNXem chuyên mục thuế hộ kinh doanh
Quyết toánLuật Quản lý thuế 108/2025/QH15; Nghị định 252/2026/NĐ-CPCá nhân trực tiếp quyết toán nộp hồ sơ chậm nhất ngày cuối của tháng thứ 4 kể từ khi kết thúc năm dương lịchMốc cho từng đối tượng xem thêm ở lịch nộp thuế
Ví dụ minh họa

Tính thuế tiền lương theo mức giảm trừ mới

Ví dụ minh họa (số liệu giả định, không phải khách hàng thật). Một nhân viên văn phòng có thu nhập chịu thuế trong tháng là 25 triệu đồng sau khi đã trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc, có 1 người phụ thuộc đã đăng ký đúng thủ tục.

  1. Giảm trừ bản thân: 15,5 triệu đồng.
  2. Giảm trừ người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng.
  3. Thu nhập tính thuế: 25 – 15,5 – 6,2 = 3,3 triệu đồng.
  4. Thuế TNCN tạm tính ở bậc 1 (5%): 3,3 triệu đồng x 5% = 165.000 đồng.

Nếu quên đăng ký người phụ thuộc, thu nhập tính thuế tăng thêm 6,2 triệu đồng và thuế bị trích nhiều hơn trong năm. Phần này có thể được điều chỉnh khi quyết toán nếu hồ sơ người phụ thuộc đầy đủ.

Ví dụ chỉ để minh họa cách tính. Thu nhập chịu thuế, các khoản được trừ và điều kiện người phụ thuộc cần đối chiếu theo văn bản hiện hành và hồ sơ thực tế.

Lộ trình nội dung

Bài con về thuế TNCN sẽ biên soạn

Danh sách chủ đề đang lên kế hoạch, sẽ bổ sung vào thư viện kiến thức kế toán thuế:

  • Điều kiện được tính người phụ thuộc và hồ sơ đăng ký.
  • Đăng ký mã số thuế cá nhân và tra cứu mã số thuế.
  • Quyết toán thuế TNCN: khi nào tự làm, khi nào ủy quyền.
  • Hoàn thuế TNCN: điều kiện và hồ sơ.
  • Thuế TNCN với lao động thời vụ và cộng tác viên (khấu trừ 10%).
  • Các khoản thu nhập không tính vào thu nhập chịu thuế và các khoản được trừ khi tính thuế.
Làm cùng chuyên viên

Dịch vụ liên quan đến thuế TNCN

Khi cần làm hồ sơ cho nhiều người lao động hoặc hoàn thuế sau quyết toán, xem dịch vụ hoàn thuế TNCN và quyết toán TNCN. Doanh nghiệp muốn khấu trừ và kê khai đúng hằng tháng có thể xem báo cáo thuế hằng tháng, quý. Để biết cách làm việc và chi phí, xem quy trình hoặc liên hệ trực tiếp.

Giải đáp nhanh

Câu hỏi thường gặp

Thu nhập dưới ngưỡng giảm trừ có phải nộp thuế TNCN không?
Thường chưa phát sinh thuế phải nộp nếu thu nhập tính thuế bằng không sau giảm trừ; vẫn cần xem khoản thu nhập có thuộc diện quyết toán hay không.
Người phụ thuộc đăng ký thế nào?
Qua doanh nghiệp hoặc cổng thuế, kèm giấy tờ chứng minh quan hệ; mỗi người chỉ được tính một lần cho một người nộp thuế.
Có thể ủy quyền quyết toán khi đã đổi việc trong năm?
Thường chỉ ủy quyền được khi chỉ có thu nhập tại một nơi trong năm; nếu đổi việc nên tự quyết toán. Kiểm tra điều kiện cụ thể.
Biểu thuế mới áp dụng từ bao giờ?
Thời điểm áp dụng do luật và văn bản hướng dẫn quy định, có thể khác nhau giữa giảm trừ gia cảnh và biểu thuế. Đối chiếu văn bản hiện hành khi tính.
Giảm trừ gia cảnh năm 2026 là bao nhiêu?
Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, từ kỳ tính thuế năm 2026 mức giảm trừ là 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Khi quyết toán năm 2025 vẫn áp dụng mức cũ. Hãy đối chiếu văn bản hiện hành.
Biểu thuế lũy tiến mới có mấy bậc?
Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 quy định biểu lũy tiến từng phần 5 bậc với thuế suất 5%, 10%, 20%, 30% và 35%, thay cho 7 bậc trước đây. Việc áp dụng theo kỳ tính thuế được văn bản hướng dẫn xác định.
Người phụ thuộc phải đăng ký lúc nào?
Nên đăng ký ngay khi phát sinh để được giảm trừ trong năm, vì đăng ký muộn thì thuế trích hằng tháng cao hơn và phải đợi quyết toán mới điều chỉnh. Điều kiện về quan hệ, độ tuổi, thu nhập của người phụ thuộc cần đối chiếu quy định hiện hành.
Cá nhân có thu nhập ở nhiều nơi quyết toán thế nào?
Thường phải tự quyết toán với cơ quan thuế, vì không thể ủy quyền cho nơi trả thu nhập khi có thu nhập từ nhiều nguồn. Hạn nộp phổ biến là cuối tháng thứ 4 sau năm dương lịch; cần đối chiếu quy định tại thời điểm thực hiện.
Kết nối cùng Khang Hà

Cần người rà soát giúp tình huống của bạn?

Gửi thông tin cơ bản, Khang Hà sẽ phản hồi để xác định bước cần làm trước. Nội dung website mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn cho từng trường hợp.

Hotline: 0865.304.137

72/28 Y Nuê, phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk

ketoankhangha.com · Fanpage: Daykemketoanbmt

Đội ngũ Kế toán Khang Hà tư vấn khóa học kế toán thực hành và dịch vụ kế toán thuế trên toàn quốc

Nhận tư vấn từ Khang Hà

Để lại thông tin, Khang Hà gọi lại để trao đổi nội dung, lịch và chi phí phù hợp.